شێعری یه‌که‌م

چه‌تر

                                 *فه‌وزیه‌ سوڵتان به‌گی

گوێت لێیه‌؟
سه‌یر که‌ چ دڵته‌نگییه‌ک ده‌بارێ

خه‌ریکه‌ نیگام ده‌خنکێنێ وه همی سپیده‌یه‌ک

خوزگه .....وشه‌یه‌ک ده‌رگای دڵمانی نه‌کوتا                                                    


ماره‌ییم باران بوو 

ئه‌مساڵ نه‌باری،
                 پاریش نه‌باری
   گه‌ر ساڵێکی دیش...
      ئاخ..
لیوانی سه‌ر سفره‌که‌مان شه‌ق ده‌با و
     ده‌روونمان پڕ ده‌بێ له‌ شووشه‌
دڵم شووشه‌
ده‌ستم شووشه‌
          چاوم شووشه‌
    ورد ..
           ورد..
                  ورد..
به‌ شه‌قامه‌کاندا
حه‌دیسی دڵشکاوی منداڵیم
 بۆ جحێڵیم ده‌گێڕمه‌وه‌
ئه‌و پیر پیر
   ده‌ڕوانێته‌ بووکۆڵه‌ی به‌ر جامخانه‌کان

گوێت لێیه‌ ؟ سه‌یر که‌ چ بێده‌نگیه‌ک ده‌بارێ
ئیتر من به‌ دووکه‌ڵی جگه‌ره‌که‌تدا و
تۆش به‌ ته‌قه‌ی ئیستیکانه‌کان هه‌ستم ده‌که‌ی
ته‌مه‌نمان له‌ بێهووده‌یی ماره‌کرد و
به‌ره‌و نارنجی پیاسه ده‌کات زه‌مان
چه‌ند زوو ‌ پیر.....

گوێت لێیه‌ ؟
سه‌یر که  چ تریقه‌یه‌ک ده‌بارێ
تریقه‌ی ئه‌و منداڵه‌ نه‌گووراوانه‌ی
نه‌بووین به‌ دایک و بابیان ئێمه

له‌ سه‌بوریمدا خۆ ده‌خواته‌وه‌ که‌نار
ورده‌ماسیه‌کانی رو‌ح ده‌مرن له‌ژ‌ه‌هری بێ ده‌نگیدا
ده‌که‌ونه‌ ژێر لمی گریانه‌وه ‌و فه‌رامۆش نابن ...نا
سه‌رابیک دێننه‌وه ‌بیر توونیه‌تیان مه‌ستی مه‌ست
ئه‌کواریۆمێک ده‌کێشننه‌وه‌ له‌ زه‌ینیاندا سه‌وزی سه‌وز
ژنێک دروست ده‌که‌ن له-‌ من- وێران... وێران

گوێت لێیه؟
سه‌یر که چ بێده‌نگییه‌ک ده‌بارێ

خوزگه..ئێس.ئێم.ئێس_ێک
گووشیه‌که‌می داده‌چڵه‌کاند.

دوو شێعر

بایه‌ک ئه‌م ده‌رگا فه‌رامۆش کراوه‌ هه‌ر ده‌کاته‌وه‌

تا دێ سه‌فه‌ر درێژتر،

    چاوه‌روانی که‌ڵه‌گه‌ت ،

              پرچه‌کان کورت تر و

                      په‌نجه‌کان ته‌زیوتر ده‌بن.
ناچارین چاوه‌ڕوانیی که‌سێک هه‌ر بکه‌ین
کرێوه‌ بێ ئه‌گه‌ر
ئه‌نفال بێ

    شیمیا باران....

مه‌سیحێک ئه‌م ده‌رگا فه‌رامۆشکراوه‌ هه‌ر ده‌دۆزێته‌وه‌و

سایتی پیاوه‌ ئاسمانیه‌کانی له‌ سه‌ر

                                داده‌به‌زێنێ..

چاوه‌ڕوان بن!

قه‌یره‌ کچانی ده‌سته‌خوشکم!

ده‌مه‌وئێواران که‌ خه‌م

به‌ژنی که‌سیره‌تان داده‌پۆشێ

له‌ باڵگۆنێکی داخراوه‌وه‌

گوێ بۆعه‌تری سه‌ره‌رۆی کۆڵان هه‌ڵخه‌ن

نه‌ باکی هه‌ڕاجی ده‌سفرۆشه‌کانی کۆڵانتان هه‌بێ و

           نه‌ ژنه‌ سۆزانیه‌کانی حه‌ره‌م.

مه‌سیحیش له‌ بیری چێت ئه‌گه‌ر

بایه‌ک،

ئه‌م ده‌رگا فه‌رامۆش کراوه‌ هه‌ر ده‌کاته‌وه‌.

لێدووان

 چ بێ وه‌فایه‌‌ "

له‌ هه‌ناوی گوتاری فیمینیستی ـــ دا *

                                                                                   عه‌لی قاسمی

  بۆیه‌که‌م جار وشه‌ی فیمینیسم له‌ لایه‌ن چارلێز فۆرییه‌ ، سوسیالیستی سه‌ده‌ی نۆزده‌هه‌م ، به‌ مه‌به‌ستی پارێزگاری له‌ مافی ژنان هاتو‌وه‌ته‌ ئاراوه‌ له‌ سه‌ره‌تاکانی سه‌ده‌ی بیست و له‌ ماوه‌ی سه‌رهه‌ڵدانی شه‌پۆله‌کانی یه‌که‌می فیمینیستی و به‌ مه‌به‌ستی وه‌ده‌ستهێنانی مافی ده‌نگدان ژوماره‌یه‌کی زۆری ژنان چووبوونه‌ ژێر چه‌تری بزاڤی فیمینیستی و خۆیان به‌ فیمینیست زانیوه‌ ، ئه‌و بزاڤه‌ی که‌ له‌ سه‌ره‌تاکانی ده‌هه‌ی شه‌ست و هه‌فتای زایینی و سه‌رهه‌ڵدانی شه‌پۆلی دووهه‌م ؛ شوێن په‌نجه‌ی له‌ سه‌ر ئه‌ده‌بیات ، سیاست ، هونه‌ر ، مێژوو ، ئابووری ، ماف ناسی و ... به‌ جوانی دیاره‌ .

  هه‌ر چه‌ند شاخه‌و لق و پۆیه‌کانی بزاڤی فیمینیستی یه‌کجار زۆرن ، به‌ڵام هه‌ر مه‌موویان له‌ سه‌ر ئه‌م خاڵه‌ کۆکن که‌ چه‌وساندنه‌وه‌ی ژنان هۆکاری جنسی هه‌یه‌ .

  به‌ شێوه‌ی گشتی ده‌توانین فیمینیسته‌کان له‌ ناو سێ ده‌سته‌ی جیا دا پۆلێن بکه‌ین :

1) لیبڕاڵه‌کان .

2) مارکسیست یا سوسیالیسته‌کان .

3) رادیکاڵ ــ ڵه‌کان .

به‌ باوه‌ڕی فیمینیسته‌ لیبڕاڵه‌کان کێشه‌ی گه‌وره‌ی ژنان له‌ نابه‌رابه‌ری ئابووری و باروودۆخی له‌رزۆکی ژێرخانی مادی ژیانی ئه‌وانه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ ده‌گرێ دیاره‌ که‌م بوونی مووچه‌خۆری فه‌رمیش کێشه‌که‌ی ئاڵۆزتر کردووه‌ ، به‌ باوه‌ڕی ئه‌وان پێکهێنانی دۆخێکی له‌بارو گونجاوی ئابووری رێگه‌ خۆش ده‌کا بۆ ئه‌وه‌یکه‌ چه‌وساندنه‌وه‌ی ژنان له‌ لایه‌ن پیاوانه‌وه‌ تا رێژه‌یه‌کی دڵخواز دابه‌زێت . به‌ باوه‌ڕی فیمینیسته‌ لیبڕاڵه‌کان نابه‌رابه‌ری و چه‌وساندنه‌وه‌ی ژنان له‌ یاسادا ریشه‌ی داکوتاوه‌ ، هه‌ر ئه‌م ریشه‌ داکوتانه‌ش ژنانی له‌ زۆر به‌ستێنی گرینگی ژیانی کۆمه‌ڵایه‌تی وه‌لاناوه‌ ، به‌م پێیه‌ به‌ تووندی پێداگری له‌ سه‌ر یه‌کسانی و به‌رابه‌ری له‌ نێوان ژن و پیاو داده‌که‌ن .

فیمینیسته‌ مارکسیسته‌کان سه‌رچاوه‌ی سه‌ره‌کی چه‌وساندنه‌وه‌ی ژنان له‌ چه‌قی نیزامی سه‌رمایه‌داری دا ده‌بینن ،به‌ وته‌یه‌کی تر ده‌سڵاتی پیاوان به‌ سه‌ر ژنان دا به‌شێکه‌ له‌ سیستم و نیزامی سه‌رمایه‌داری ، له‌م رووه‌وه‌ و به‌ بۆچوونی ئه‌وان گۆڕانی ئه‌م پێوه‌ندییه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌ی که‌ تێکه‌ڵ به‌ ده‌سه‌ڵاته‌ ته‌نیا له‌ گره‌وی سه‌رکه‌وتنی سوسیالیزم دایه‌ .

فیمینیسته‌ ڕادیکاڵه‌کان باوه‌ڕیان وایه‌ که‌ گوتاری زاڵی باوک سالارانه‌ ده‌بێ گۆڕانی به‌سه‌ر دا بێ و زیاترین پێداگری له‌ سه‌ر جیاوازبوونی هۆگرییه‌ ده‌روونییه‌کانی ژنان و پیاوان ده‌که‌ن .

به‌ شێوه‌ی گشتی ئێستا له‌ هه‌ناوی مه‌قۆ مه‌قۆ و کێشه‌کانی گۆڕه‌پانی فیمینیسم دا دوو چه‌مکی بنه‌ڕه‌تی واته‌ " یه‌کسانی " و " جیاوازبوون " ده‌بینرێ ، بزاڤی فیمینیسمی لیبڕاڵ داکۆکی له‌ مافی یه‌کسانی ژن و پیاو ده‌کا و فیمینیسمی ڕادیکاڵیش له‌ جیاوازی نێوانیان .

به‌م پێیه‌ هه‌ر کامه‌یان ده‌بێ خاوه‌نی گوتاری تایبه‌ت به‌ خۆیان بن و هاوسه‌نگیش له‌ نێوان گوتاره‌کان دا پێک بێ ،به‌ باوه‌ڕی من " چ بێ وه‌فایه‌ " ـــ به‌ دوور له‌ ئاناڕشیزمی فیمینیستی که‌ چه‌ند ساڵێکه‌ له‌ کوردستان سه‌ری هه‌ڵداوه‌ ـــ تێمی سه‌ره‌کی گۆڕانی گوتاره‌کانه‌ هه‌ر بۆیه‌ له‌ خاڵی سێهه‌م دا جێ ده‌گرێ .

  * * *

*ئه‌م کورته‌ خوێندنه‌وه‌ باسی تکنیکه‌ ئه‌ده‌بییه‌کانی نه‌کردووه‌ ، ته‌نیا به‌ شێوه‌ی گشتی باسی ئه‌و فه‌زایه‌ ده‌کا که‌ ده‌قه که‌ی تێدا خوڵقاوه‌ 

----------------------------------------------

بۆ بینینی شێعری چ بێ وه‌فایه‌ " سه‌ری ئێره‌ بده‌

سه‌رچاوه‌:

وێبلاگی کانی عه‌لی

چ بێ وه‌فایه‌....

 

 

به‌سه‌ر جه‌سته‌ما پیاسه‌ ده‌کات نمه‌ی باران

بێ ئه‌وه‌ی بۆنی گوڵێکی غه‌مگین و

هه‌ناسه‌ی با ئاوێته‌ بن

 

بۆنی گوڵێکی هه‌ڵوه‌ریو ده‌ده‌م و

                  که‌س کۆم ناکاته‌وه‌

بۆنی دڵێكی شکاو ده‌ده‌م و

                  که‌س ئاشتم ناکاته‌وه‌

بۆنی یاخیبوون ده‌ده‌م  له‌م هه‌موه‌ بۆنه‌ و

                                   که‌س نامبیسێ

 

مخابن باڵنده‌ نیت!

باڵه‌کانت بکه‌یته‌ سه‌وڵ وبمپه‌رێنیته‌وه‌

                           له‌ گێژاوی بۆن

 

مخابن باڵنده‌ نیت

 له‌شه‌قه‌ی باڵ ده‌یت.

 له‌ کوێ هه‌ناسه‌ی به‌رد نابیسرێ

هێلانه‌یه‌کم بۆ چێ که‌یت له‌ تریقه‌ی کارین

پڕ پڕ بێت له‌ گروگاڵی حه‌سانه‌وه‌م

 

که‌ تۆ باڵنده‌ نیت!!

چیت داوه‌ له‌ سه‌ر گه‌ردانی ناو کاکه‌شانه‌کان

چیت داوه‌ له‌ گوناهی زه‌مین

چیت داوه‌ له‌م هه‌موه‌ باڵه‌ فرکێیه‌؟!

 

هاکا فتوای سه‌نگسارم درا

ره‌نگه‌ ئه‌و هاورێیه‌ی به‌ نووکی قه‌ڵه‌م نان و فمنیزم ده‌خوات

یه‌که‌م که‌س بێت یه‌که‌م به‌رد ده‌گرێته‌ مێشکم

ره‌نگه‌لاشه‌م بسپێرن به‌ به‌فره‌که‌ی پار

بێ ئه‌وه‌ی شه‌قامێ،کۆڵانی،گه‌ره‌کێ هه‌ڵگری ناوم بێت

 

چ بێ وه‌فایه‌ شه‌قام ...

چ بێ وه‌فایه‌ کۆڵان...

چ بێ وه‌فایه‌ گه‌ره‌ک....

ئه‌م هه‌موه‌ پیاسه‌ ئاشقه‌م به‌خشیه‌ ده‌مه‌و ئێوارانیان

ده‌ریغ له‌ په‌یکه‌ره‌ی ئاره‌زوویه‌کم

 

مخابن باڵنده‌ نیت

ئه‌ڵقه‌رێزی ئه‌م گوومبه‌زه‌ به‌ردینه‌م لێک بترازێنی

هه‌ڵفرینم بگاته‌ ئه‌وبه‌ری بێده‌نگی

 

که‌ تۆ باڵنده‌ نیت ئه‌ی روح!!!!

چیت داوه‌ له‌ قه‌فه‌سی جه‌سته‌م

وه‌ره‌ با هه‌ڵفرینێک سه‌فه‌ر که‌ین.

وه‌ره‌ با عیشوه‌ی ئه‌و هه‌ناره‌ هه‌ڵفرین

      به‌ده‌م سه‌مای سووربوونه‌وه‌ ره‌جم کرا

 

وه‌ره‌ ته‌فسیری حه‌یای رووسه‌رییه‌ک هه‌ڵفرین

خه‌ونه‌کانی پڕن له‌ جریوه‌ی گوڵ گوڵی

 

که‌س سه‌ره‌ڕۆیی رووبارناخوێنێته‌وه‌

که‌س بێ وڵاتی رووبار ره‌نگ ناکات

هیچ سنوورێک گیرفانه‌ پر له‌ سه‌ده‌فه‌کانی رووبار ناپشکنێ

زه‌مه‌نێکه‌ قاچاخی چاوه‌کان ده‌کات

 

هاکا فتوای ره‌جمم درا

کووچه‌کانی ئاسمان پڕن له‌ بن به‌ست

وه‌ره‌ سه‌ره‌رۆیی

رووبارێکی بێ وڵات هه‌ڵفڕین...!